به تارنمای موسسه مطالعات ملی خوش آمدید

با سپاس بي‌حد بر آستان پروردگار بزرگ و با تلاش پژوهشگران و دست‌اندرکاران «مركز تحقيقات هويت و تمدن آوا» و علاقمندان به حوزة مطالعاتی هویت‌پژوهی، هجدهمین شماره ماهنامة «نامة هويت» در شهریورماه  1396 تدوين و منتشر گردید.

 

ماهنامة «نامة هويت» درصدد است با بررسی دقیق مسائل هویتی، قدمی هرچند کوچک در جهت رفع کمبودها و خلأهای موجود در زمینة وجوه گوناگون مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعة ایران بردارد و راهبردهای مناسب را به علاقمندان، دست‌اندرکاران و مسئولان کشور عرضه دارد.

حوزة علائق ماهنامه ماهیت بین رشته‌ای داشته و رشته‌های مختلف دانشگاهی از جمله مردم‌شناسی، جغرافیا، جامعه‌شناسی، باستان‌شناسی، تاریخ، ادبیات فارسی، حقوق، هنر و معماری، علوم سیاسی، روانشناسی اجتماعی، روانشناسی تربیتی، ارتباطات، ایران‌شناسی، الهیات، مدیریت، اقتصاد، و مانند آن را دربرمی‌گیرد.

از این‌رو، ماهنامة «نامة هويت» از کلیة پژوهشگران، محققان و علاقمندان به مسائل هویتی در کشور دعوت به همکاری کرده، از راهنمایی‌ها و انتقادهای آنان برای بهبود

محتوای شماره‌های آیندة ماهنامه استقبال می‌کند.


سخن را با یاد و نام خداوند کعبه آغاز می‌کنیم؛ در آغاز سخن، ایام مبارک ذی‌الحجه را گرامی می‌داریم و با آرزوی قبولی طاعات و عبادات همه مسلمانان جهان، به‌ویژه ملت عزیز ایران در روز عرفه، روز دعا و نیایش، اعیاد بزرگ و مبارک قربان و غدیر خم را تبریک و تهنیت می‌گوییم. بیست و هفتم شهریورماه نیز روز شعر و ادب فارسی نام‌گذاری شده، این روز را به همه فارسی‌زبانان عزیز و تلاشگران عرصه حفظ و تعالی این زبان فاخر تبریک می‌گوییم.

ماهنامه شهریورماه از 9 مطلب تشکیل‌ شده که تحلیل‌هایی راجع به موضوعات روز و در پیوند با هویت و امنیت جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌دهد.

پژوهش ملی سنجش هویت جمعی ایرانیان محصول تلاشی علمی است که در سال 1393 در مراکز 31 گانه‌ی استان‌های کشور با مطالعه‌ای جامع‌، وسیع و برای شناخت عناصر سازنده‌ هویت ایرانیان صورت گرفت. شهر سنندج، مرکز استان کردستان از جمله مراکزی است که پژوهش سنجش هویت جمعی در آن اجرا شده و خروجی‌های توصیفی از گرایش‌ها و تمایلات آنان در این بخش مورد بحث و بررسی قرار گرفته است تا بتوان تصویری از ابعاد هویتی، رفتاری، شناختی و عاطفی شهروندان این شهر به دست داد. با توجه به آنچه ذکر شد، مقاله «سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ «سنندج»»، در پی پاسخگویی به این سؤالات است: کم و کیف گرایش‌ها به ابعاد مختلف هویتی (ملی، مدرن و محلی) نزد شهروندان شهر سنندج چگونه است؟ شهروندان شهر سنندج چه گرایش‌هایی در ابعاد رفتاری، شناختی و عاطفی دارند؟ رفتارهای رسانه‌ای شهروندان شهر سنندج چگونه است؟

مطلب بعدی به بررسی «استراتژی جدید عربستان در عراق و تأثیر آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران»، اختصاص‌ دارد. به باور نویسنده، با نگاه به استراتژی جدید عربستان در عراق، می‌توان دو فرضیه مهم را بررسی کرد. فرضیه نخست آن‌که با توجه به رویکرد سال‌ها و ماه‌های اخیر عربستان مقابل دولت عراق، محور مقاومت در منطقه و به‌ویژه ایران با حمایت از مخالفین و گروه‌های معارض و تروریست‌ها علیه این کشورها، اقدامات و استراتژی تازه سعودی‌ها در عراق را نیز می‌توان ادامه همان سیاست‌های گذشته و دشمنی با دولت‌های محور مقاومت، البته به روشی دیگر همانند اربابان امریکایی و انگلیسی خود و با استفاده از استراتژی نفوذ قلمداد کرد. در دومین فرضیه، صرف‌نظر از سابقه سیاست‌های ضد شیعی عربستان در منطقه به‌ویژه مقابل دولت‌های ایران و عراق و با نگاهی خوش‌بینانه به استراتژی جدید سعودی و تغییر سیاست‌های اشتباه آنان در خاورمیانه، می‌توان این اقدامات و استراتژی‌جدید سعودی را در عراق تلاشی برای ترمیم سیاست‌های اشتباه عربستان در منطقه با توجه به شکست‌های مداوم این کشور در تقابل با محور مقاومت منطقه از سوریه و عراق گرفته تا حزب‌الله لبنان و انصارالله یمن برشمرد.

اقلیم کردستان عراق و مسأله‌ی استقلال این منطقه از مسائل مهم، چالش‌انگیز و مورد اختلاف در سطح منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است. حساسیت‌های منطقه‌ای نسبت به مواضع و تحرکات کُردهای عراق زمانی بیشتر شد که هم‌زمان با مراحل حساس و نهایی پاک‌سازی عراق از لوث تکفیری‌ها، نداهای استقلال‌خواهی از اقلیم بیش‌ازپیش شنیده شد. کشورهای منطقه در چنین شرایطی مسأله‌ی اصلی را «تجزیه‌ی عراق» دانسته و با این دید، تحرکات استقلال‌خواهان اقلیم را مهم تلقی می‌کنند. ازجمله بازیگران مهم منطقه‌ای که تحولات منطقه و به‌صورت خاص تحولات عراق و اقلیم کردستان را با جدیت، دقت و حساسیت خاصی دنبال کرده، ایران است. ایران با در پیش گرفتن رویکرد حمایتگر از تمامیت ارضی همه‌ی کشورهای منطقه، در سیاست‌های خود با هر شکل گرایش واگرایانه و تجزیه‌طلبانه در هر نقطه از منطقه مخالفت کرده است. از این منظر، موضع ایران نسبت به همه‌پرسی احتمالی استقلال اقلیم و تأثیر تحرکات استقلال‌طلبانه‌ی اقلیم کردستان عراق بر امنیت و منافع ملی ایران، در مقاله «همه‌پرسی اقلیم کردستان عراق و تأثیر آن بر ایران» تجزیه ‌و تحلیل شده‌ است.

دوازدهمین انتخابات ریاست جمهوری فرصتی بود تا مواضع و دیدگاه‌های اپوزیسیون جمهوری اسلامی و میزان وزن و جایگاه اجتماعی آنها نزد مردم، نظام و خود اپوزیسیون روشن‌تر شود. انتخابات 96 و نتایج آن به ‌روشنی نشان داد که جامعه‌ی ایران به‌رغم تکثری که در درون خود دارد، هر چه کمتر به اپوزیسیون خارج‌نشین اقبال دارد. از این منظر می‌توان گفت که یکی از موفقیت‌های نظام جمهوری اسلامی مقبولیت نداشتن اپوزیسیون و عدم همبستگی و اتحاد در اپوزیسیون است به‌گونه‌ای که این احزاب و سازمان‌ها مدام در حال انشعاب‌های داخلی بوده و همین امر موجب شده تا تأثیرگذاری آنها بر جامعه هدف به ‌شدت کاهش یابد. در گزارش «اپوزیسیون و انتخابات ریاست جمهوری 96»، مواضع انتخاباتی اپوزیسیون را قبل و بعد از انتخابات ریاست جمهوری 96 بررسی شده ‌است.

عالمان شیعه و اهل سنت در طول تاریخ همواره با یکدیگر در گفت‌وگو بوده و در بسیاری موارد از کرسی‌های درس یکدیگر بهره می‌بردند و در مناظرات و تعاملات علمی از محضر یکدیگر استفاده می‌کردند. اساساً اسلام دین گفت‌وگو و تعامل است و این معنا از ابتدای ظهور این مکتب آسمانی محسوس و معلوم بوده است. وجود مقدس نبی‌اکرم صلی‌الله علیه و اله از ابتدای بعثت خویش اساس کار را بر دعوت و گفت‌وگو با ادیان و اقوام مختلف قرار داده و در دوران هجرت، با یهود و نصاری پیمان‌های متعدد بست لذا گفت‌وگو و تعامل اولین گزینه اسلام بود و جنگ و جهاد با محاربان تنها زمانی اتفاق می‌افتاد که پیمان محکم را نقض کرده و تعامل مثبت را برنمی‌تافتند.  بر این اساس، در نوشتار «تعامل علمی و فرهنگی علمای شیعه و سنی از قرن 4-14»، تعامل عالمان شیعه و اهل سنت از دو منظر تعامل علمی و فرهنگی مورد بحث و بررسی قرار گرفته ‌است.

اصطلاح «عراقِ پسا داعش» وضعیتی است که تحلیل‌گران سیاسی در توصیف و ترسیم آینده کشور عراق پس از پایان کابوس داعش به کار می‌برند. این موضوع که پس از پایان داعش در عراق، چه نظم و آرایش سیاسی از سوی جناح‌های سیاسی ایجاد خواهد شد، مسأله‌ای است که در شرایط کنونی سناریوهای مختلفی پیرامون آن طرح می‌شود. در همین ارتباط، یکی از مسائلی که به ‌شدت مورد توجه و بحث قرار گرفته، در ارتباط با آینده اهل سنت در عراق بعد از داعش است. به‌منظور ترسیم نقشه سیاسی جدیدی برای دوره پساداعش در عراق، کنفرانس‌های متعددی از سوی احزاب، جریان‌ها و مهم‌ترین چهره‌های سیاسی سنی عراق و حامیان بیرونی آنان برگزار شده است. گزارش «اهل سنت عراق (چشم‌انداز، فرصت‌ها و آسیب‌ها)»، درصدد است با بررسی اهداف و حامیان برخی از این همایش‌ها، به پیامدهای آن توجه کند.

داعش، که با طمطراق و هیمنه‌ بسیار به کنشگری سیاسی و نظامی ظفرمند در عراق و سوریه روی آورده بود و به ‌مرور به موجودیتی قلمرو دار و ماهیتی گیتی‌گستر دست ‌یافت، سرانجام براثر حملات ارتش و نیروهای محلی و مردمی با کارافزایی و مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو گشت و در نتیجه، با از دست دادن قلمرو موجودیت خود، پایه‌های خلافت خود را لرزان یافت. با توجه به این مسأله مهم و شکست داعش در عراق، پرسشی اساسی در مورد آینده این گروه به وجود می‌آید؛ آیا داعش به پایان عمر خود رسیده است یا در آینده نیز تجدید قوا خواهد کرد و به شیوه‌ای دگر، بازخواهد گشت؟ آیا این شکست، نویدِ پایانِ آغازِ قدرتمندِ گروه را می‌دهد یا آغازی جدید بر این پایان حزن‌انگیز و رنجش‌بار خواهد داشت؟ در نوشتار «چشم‌انداز آینده داعش؛ پایان یک آغاز یا آغاز یک پایان؟!»، تلاش می‌شود تا با کاربست دو روش روند/ پیشران کاوی و پس‌نگری، به این پرسش‌ها پاسخ داده شود.

با توجه به نزدیکی زمان اعلام ‌شده توسط مقامات اقلیم کردستان عراق برای برگزاری همه‌پرسی استقلال این منطقه از حکومت مرکزی عراق، کارشناسان اندیشکده‌های غربی، تحلیل و ارزیابی خود از برگزاری این همه‌پرسی و تبعات آن را منتشر کرده‌اند، یکی از این اندیشکده‌ها، مؤسسه کارنگی است که در مطلبی تحت عنوان «همه‌پرسی اقلیم اهرمی برای نفوذ سیاسی»، به این موضوع پرداخته است. نشریه نامه هویت، ترجمه این مطلب را با این توضیح که دیدگاه‌های بیان ‌شده در متن مربوط به نویسنده است و سیاست‌های رسمی یا نقطه نظرات این نشریه را منعکس نمی‌کند، منتشر می‌کند.

دکتر اسکات پلوس یکی از اساتید سرشناس روان‌شناسی اجتماعی و مدرس دانشگاه وسلین امریکا یک جلسه از دوره آموزشی روان‌شناسی اجتماعی خود را به موضوع مقابله با تروریسم اختصاص داد که فیلم آن در وب‌سایت آموزشی کور سرا آمده است. متن پیاده شده این فیلم توسط فصلنامه مطالعات تروریسم منتشر شده و نشریه نامه هویت در آخرین مطلب شماره هجدهم خود تحت عنوان «نگاهی به ابعاد روان‌شناختی تروریسم»، به این موضوع پرداخته است.

Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com